Định hướng nghề nghiệp trong bối cảnh thị trường lao động biến động: Thách thức và giải pháp

Thứ tư - 07/01/2026 02:41

Trong bối cảnh xã hội thay đổi nhanh chóng với sự phát triển của khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, thị trường lao động cũng đang có những biến động mạnh mẽ. Việc lựa chọn ngành nghề phù hợp trở thành một trong những quyết định quan trọng nhất đối với học sinh phổ thông, đặc biệt là những em sắp bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT và xác định con đường học tập, sự nghiệp tương lai. Tuy nhiên, nhiều học sinh hiện nay vẫn đang đối mặt với sự hoang mang, áp lực và băn khoăn khi đứng trước “ma trận” ngành nghề đầy biến động.

Hoang mang khi lựa chọn ngành nghề
Một trong những khó khăn lớn nhất là tâm lý bối rối, do học sinh vừa phải cân nhắc giữa đam mê, năng lực cá nhân và cơ hội việc làm sau này. Sự thiếu thông tin về xu hướng nhân lực tương lai khiến các em dễ rơi vào trạng thái lựa chọn thiếu chủ động, thậm chí bị chi phối bởi kỳ vọng của người khác hoặc xu hướng “ngành hot”. Điều này khiến không ít học sinh lo lắng rằng nếu chỉ chạy theo sở thích mà thiếu thực tế về cơ hội việc làm, sẽ dẫn đến nguy cơ thất nghiệp hoặc phải làm những công việc không đúng ngành sau khi học xong
Thực tế cho thấy, ngay cả khi tốt nghiệp đại học, tỷ lệ sinh viên làm đúng ngành đào tạo không phải lúc nào cũng cao, đồng thời vẫn tồn tại tình trạng làm việc trái chuyên môn hoặc khó tìm việc phù hợp. Điều này làm nổi bật nhu cầu phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa lựa chọn nghề nghiệp và nhu cầu thực tế của thị trường lao động hiện nay.
Định hướng nghề nghiệp sớm – chìa khóa giảm rủi ro
Để giảm bớt áp lực và tăng cơ hội chọn nghề phù hợp, các chuyên gia giáo dục nhấn mạnh tầm quan trọng của việc định hướng nghề nghiệp trải dài từ bậc THCS đến THPT. Định hướng nghề nghiệp không chỉ là chọn ngành học tại thời điểm xét tuyển đại học, mà còn là một quá trình khám phá bản thân, nhận diện năng lực, sở thích, và xây dựng lộ trình học tập – nghề nghiệp trong dài hạn.
Một số ý kiến chuyên môn cho rằng hoạt động hướng nghiệp cần đặt học sinh vào vị trí trung tâm, dựa trên các công cụ đánh giá khoa học và dữ liệu khách quan về xu hướng nghề nghiệp và nhu cầu nhân lực. Việc tiếp cận sớm các bài kiểm tra trắc nghiệm nghề nghiệp, tìm hiểu sâu về các lĩnh vực nghề, và liên hệ giữa chương trình học phổ thông với nghề nghiệp tương lai sẽ giúp các em tự tin hơn khi đưa ra quyết định.
Bên cạnh đó, sự liên thông giữa giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp cũng được coi là một yếu tố then chốt giúp học sinh có thêm lựa chọn phù hợp với năng lực và định hướng nghề. Đồng thời, ưu tiên phát triển các ngành nghề có nhu cầu nhân lực cao – như STEM, công nghệ mũi nhọn, chuyển đổi số – cũng là xu hướng được khuyến khích nhằm tăng cơ hội việc làm sau này.
Việc chọn ngành nghề trong bối cảnh thị trường lao động biến động nhanh đòi hỏi học sinh cần chủ động tiếp cận thông tin, hiểu rõ bản thân và thị trường lao động, cũng như được định hướng nghề nghiệp một cách bài bản và kịp thời. Định hướng sớm, dựa trên dữ liệu và năng lực cá nhân, sẽ giúp các em giảm bớt áp lực, hạn chế rủi ro chọn sai nghề và tăng khả năng thành công trong tương lai. Khi học sinh được trang bị đầy đủ kiến thức và khả năng đánh giá thực tế, lựa chọn nghề nghiệp sẽ trở thành một bước đi chiến lược – hướng đến sự phát triển bền vững và phù hợp trong cuộc sống.

Những tin cũ hơn: