Hướng tới kỳ thi hiện đại, minh bạch và an toàn hơn

Theo lộ trình được Bộ GD&ĐT công bố, kỳ thi tốt nghiệp THPT trên máy tính sẽ được triển khai trước tại các điểm thi đủ điều kiện, thay vì áp dụng đồng loạt trên cả nước. Đây được xem là bước đi phù hợp trong quá trình chuyển đổi số giáo dục, đồng thời giúp ngành Giáo dục có thời gian hoàn thiện hệ thống, thử nghiệm và xử lý những vấn đề phát sinh trước khi mở rộng quy mô.

Một trong những điểm đáng chú ý của phương thức thi mới là yêu cầu cao về bảo mật. Đề thi sẽ được truyền qua kênh bảo mật đến máy chủ tại điểm thi, trong khi thí sinh làm bài trên hệ thống mạng LAN nội bộ, không kết nối Internet. Việc ứng dụng công nghệ vào các khâu xây dựng, truyền nhận, tổ chức và xử lý bài thi được kỳ vọng sẽ hạn chế nguy cơ can thiệp trái phép.

Giảm sự can thiệp của con người

Theo các chuyên gia, thi trên máy tính có thể mang lại nhiều lợi ích so với hình thức thi truyền thống. Các câu hỏi trắc nghiệm có thể được chấm tự động; đề thi có thể được phân phối ngẫu nhiên; quá trình làm bài được ghi nhận trên hệ thống. Những yếu tố này góp phần hạn chế nguy cơ sửa điểm, can thiệp kết quả hoặc phát sinh sai sót trong quá trình xử lý bài thi.

Bên cạnh đó, dữ liệu thi được số hóa và lưu trữ tập trung có thể tạo thuận lợi cho việc quản lý kết quả, phục vụ xét tuyển đại học và kết nối với cơ sở dữ liệu giáo dục. Việc giảm in ấn, vận chuyển đề thi và tự động hóa nhiều công đoạn cũng được kỳ vọng giúp tiết kiệm nguồn lực tổ chức kỳ thi.

Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ ngày càng được sử dụng để gian lận trong thi cử, việc tổ chức thi trên một hệ thống khép kín có kiểm soát được kỳ vọng sẽ tạo thêm lớp bảo vệ cho kỳ thi. Tuy nhiên, công nghệ không thể loại bỏ hoàn toàn vai trò của con người. Công tác coi thi, quản lý điểm thi, xử lý các tình huống bất thường và bảo đảm an toàn hệ thống vẫn đòi hỏi đội ngũ cán bộ được đào tạo bài bản.

Hạ tầng và kỹ năng của thí sinh là yếu tố then chốt

Bên cạnh những kỳ vọng, thi trên máy tính cũng đặt ra không ít thách thức. Các địa phương phải bảo đảm đủ số lượng máy tính, hệ thống điện, mạng nội bộ, máy chủ và phương án dự phòng. Những sự cố như mất điện, treo máy hay lỗi thiết bị có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình làm bài nếu không được chuẩn bị phương án xử lý phù hợp.

Cùng với đầu tư hạ tầng, việc giúp học sinh làm quen với hình thức thi mới cũng rất quan trọng. Các trường phổ thông cần từng bước rèn luyện kỹ năng thao tác trên máy tính, làm bài trực tuyến và xử lý tình huống kỹ thuật cơ bản để học sinh không bị bỡ ngỡ khi bước vào kỳ thi chính thức.

Về phía Bộ GD&ĐT, lộ trình triển khai được thực hiện từng bước, trong đó có thử nghiệm câu hỏi thi trên máy tính và chuẩn bị các điểm thi đáp ứng yêu cầu trước khi tổ chức rộng rãi. Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vẫn được tổ chức ổn định, trong khi công tác chuẩn bị cho hình thức thi trên máy tính tiếp tục được triển khai.

Nếu được chuẩn bị đồng bộ về công nghệ, dữ liệu, nhân lực và quy chế, thi tốt nghiệp THPT trên máy tính không chỉ là sự thay đổi từ giấy sang màn hình. Đây còn có thể là bước chuyển quan trọng hướng tới một hệ thống khảo thí hiện đại, giảm gian lận, tăng tính minh bạch và tạo nền tảng thuận lợi hơn cho công tác tuyển sinh đại học trong những năm tới.